Niet hier om te stoppen
Je wilt niet stoppen en dat is uiteraard jouw beslissing.
Het geeft je gewoon iets: rust, plezier, intensiteit, een manier om te genieten of bepaalde momenten door te komen. Het werkt voor je. Dus we gaan het hier niet hebben over wat goed of slecht is of je proberen te overtuigen dat je iets te moeten veranderen. Het gaat eigenlijk alleen maar over één vraag.
Vrij om te kiezen maar hoe vrij?
De hamvraag is niet of het een probleem is maar of wat je doet werkelijk een vrije keuze is?
Want iedereen hecht waarde aan de mogelijkheid om te kiezen, om te beslissen, om de regie over het eigen leven te hebben. Maar wanneer iets zich blijft herhalen, onder vergelijkbare omstandigheden, op een vertrouwde manier, met vertrouwde rechtvaardigingen, kan het de moeite waard om jezelf eerlijk af te vragen hoe vrij je werkelijk bent.
Dit is geen strikvraag maar bedoeld als iets dat het verkennen waard is. Want je kunt zelfs een tijd stoppen; dagen, weken, soms langer en toch niet vrij zijn.
Als het steeds een strijd blijft om het niet te doen of als het steeds terugkomt, zeker wanneer er een duidelijke impact is op andere gebieden van je leven, dan wijst dat op iets dat meer aandacht verdient dan een wilsbesluit.
Wat doet dit voor jou, consequent? En past dat bij wat je voor jezelf wil? Dat zijn de vragen die dichter bij een werkbaar antwoord komen dan de vraag of je moet stoppen of niet.
Het klopt ook op een ander niveau
Terugkerend gedrag verschijnt zelden willekeurig. Het duikt op in specifieke situaties, onder bepaalde vormen van druk, in momenten waar iets anders moeilijker te hanteren, te voelen of te verwerken is.
Er zijn eigenlijk twee dingen tegelijk aan de hand. Er is de directe trek - het gevoel op het moment zelf, de rusteloosheid, de impuls die er al is voordat je er bewust over hebt nagedacht. Dat is de voorgrondspanning. Die wordt niet alleen opgeroepen door de situatie maar ook versterkt door het gedrag zelf, hoe vaker de cyclus loopt, hoe sneller en sterker die trek terugkeert.
En er is iets ouders en stillers eronder: een druk die zich al langer opstapelt, gevormd door hoe je geleerd hebt te leven: veel denken, veel regelen, weinig ruimte voor wat er werkelijk gevoeld wordt. Dat is de achtergrondspanning. Die heeft het gedrag niet veroorzaakt, maar heeft wel de omstandigheden mede gevormd waarin het gedrag een logische uitweg werd.
Je leeft niet in isolatie. De omgeving doet ertoe. De verwachtingen, van anderen en van jezelf, doen ertoe. Manieren vinden om je te reguleren onder die druk is geen zwakte. Het maakt vaak volkomen zin.
Begrijpen verandert zaken
Een praktischere benadering is begrijpen wat een terugkerend patroon precies aandrijft, wat het je geeft en waarom.
De directe trek trekt zijn kracht deels uit het patroon zelf. Hoe vaker de cyclus loopt, hoe sterker je systeem ernaar terug wil keren. Maar eronder ligt vaak een diepere druk die er al was voordat het patroon begon. Die hoeft niet op te lossen voordat er iets verandert.
Wanneer je begrijpt wat er werkelijk speelt: wat de drang genereert, wat de diepere druk eigenlijk is, dat verandert de verhouding ermee. Niet dat je gedrag gelijk helemaal verandert maar we bedoelen de greep die het op je heeft. En dat is vaak een sterkere startpositie dan alleen maar besluiten om iets anders te doen.
Dat is wat dit werk eigenlijk is. Want voor het (terug)krijgen van een werkelijke keuze voegt stoppen of niet stoppen niet zoveel toe als het begrijpen wat er precies speelt.
Beslis nog niets maar kijk gewoon
Observeer wat preciezer dan anders:
Bepaald moment van de dag of van de week, in typische situaties, of na bepaalde interacties of emoties?
Wat is het gedeelte van wat je doet dat je fijn vindt? Wat is het gedeelte wat je minder leuk vindt?
Een gedachte, iets wat je ziet, een bepaald gevoel bijvoorbeeld van rusteloosheid of opwinding, eenzelfde uitleg?
Wat gebeurt erna?
Na je gedrag, wat blijft er over. Ben je rustiger of drukker, ben je blij met jezelf of juist niet? Heb je het gevoel dat je het weer wilt doen?
En vraag jezelf dan af:
Kies ik dit elke keer weer opnieuw of volg ik iets dat eigenlijk al vast staat?
Je hoeft dit niet definitief te antwoorden, je kan middels deze vragen ook kijken hoe het eigenlijk gaat de volgende keer dat je het doet. Duidelijk observeren verandert doorgaans wel wat je ziet en geeft je een idee of je werkelijk nog kiest en of een andere relatie met het gedrag je wellicht helpt.
Als je niet van plan bent om te stoppen, lees dit
De meeste adviezen gaan ervan uit dat je wilt stoppen of drastisch verandereren. Deze niet. De bijgaande PDF kiest voor een andere invalshoek - je helpen begrijpen waarom het gedrag nog steeds logisch is, hoe patronen zich vormen en herhalen, en hoe je kunt beginnen te observeren wat er werkelijk gebeurt zonder iets te veranderen.
Kijk verder
Hoe het gedragspatroon zich vormt, herhaalt en versterkt staat beschreven in Binnenin het Gedragspatroon. Waar een achterliggende druk vandaan komt en waarom patronen terugkeren ook wanneer je het gedrag tijdelijk verandert, dat staat in De Dynamiek Erachter.
Beide zijn de moeite waard als je wilt begrijpen wat dwangmatig gedrag veroorzaakt en in stand houdt.